Leven na hoofd-halskanker: ondersteuning bij herstel
Een behandeling voor hoofd-halskanker is vaak intensief en heeft veel impact op het dagelijks leven. Klachten zoals pijn, vermoeidheid, slikproblemen of beperkingen in het bewegen van de kaak en nek komen regelmatig voor – ook lange tijd na de medische behandeling.
Veel mensen merken dat het herstel niet vanzelf gaat. Een orofaciaal fysiotherapeut kan helpen om klachten te verminderen en het functioneren in het dagelijks leven te verbeteren.
Wat is hoofd-halsoncologie?
Hoofd-halsoncologie richt zich op kanker in het gebied van het hoofd en de hals. Denk hierbij aan tumoren in de mond, keel, tong, speekselklieren of het strottenhoofd. De behandeling bestaat vaak uit een combinatie van:
- operatie
- bestraling (radiotherapie)
- chemotherapie
Hoewel deze behandelingen noodzakelijk zijn, kunnen ze ook bijwerkingen geven. Littekenvorming, spierspanning en veranderingen in zenuwen of weefsels kunnen klachten veroorzaken die invloed hebben op spreken, eten, slikken en bewegen.
Symptomen van klachten na hoofd-halsoncologie
Na behandeling van hoofd-halskanker kunnen verschillende klachten ontstaan. Niet iedereen ervaart dezelfde symptomen, maar veelvoorkomende klachten zijn:
Pijn en stijfheid
- pijn in de kaak, hals of schouders
- stijf gevoel in de nek
- beperkte beweeglijkheid
Problemen met kauwen en slikken
- moeite met het openen van de mond (trismus)
- pijn bij kauwen
- slikklachten of het gevoel dat eten blijft hangen
Verminderde functie van mond en kaak
- verminderde kracht of coördinatie
- moeite met spreken
- verandering in kaakstand of beweging
Vermoeidheid en algehele belasting
- sneller moe zijn
- minder belastbaar in het dagelijks leven
Lymfoedeem (vochtophoping)
- zwelling in het gezicht of de hals
- drukkend of zwaar gevoel
Deze klachten kunnen het dagelijks functioneren flink beïnvloeden, zoals eten, praten, werken en sociale activiteiten.
Mogelijke oorzaken van deze klachten
De klachten na hoofd-halsoncologische behandelingen ontstaan vaak door een combinatie van factoren:
- operaties kunnen spieren, zenuwen en bindweefsel beschadigen
- bestraling kan zorgen voor verharding van weefsels (fibrose)
- littekenvorming beperkt de beweeglijkheid
- spanning in spieren door compensatiegedrag
- verminderde conditie door ziekte en behandeling
Ook angst, spanning of veranderingen in lichaamservaring kunnen een rol spelen bij het in stand houden van klachten.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Het is verstandig om een orofaciaal fysiotherapeut te raadplegen als u:
- moeite heeft met het openen van de mond
- pijn ervaart in de kaak, nek of het gezicht
- problemen heeft met kauwen of slikken
- beperkingen voelt in uw dagelijks functioneren
- zwelling heeft in het hoofd-halsgebied
- merkt dat herstel uitblijft of stagneert
Ook als u twijfelt of fysiotherapie iets voor u kan betekenen, is het zinvol om dit te laten beoordelen. Vroege begeleiding kan klachten helpen voorkomen of verminderen.
Hoe kan een orofaciaal fysiotherapeut helpen?
Een orofaciaal fysiotherapeut is gespecialiseerd in klachten van het hoofd, gezicht en de hals. Bij klachten na hoofd-halsoncologie wordt de behandeling altijd afgestemd op uw persoonlijke situatie.
Intake en onderzoek
Tijdens de eerste afspraak wordt gekeken naar:
- uw klachten en hulpvraag
- beweeglijkheid van kaak, nek en schouders
- spierspanning
- littekens en weefselkwaliteit
- ademhaling en houding
- kauw- en slikfunctie
Op basis hiervan wordt een behandelplan opgesteld.
Behandeling in de praktijk
De behandeling is gericht op het verbeteren van functie, het verminderen van klachten en het vergroten van zelfvertrouwen in bewegen.
Oefentherapie
- verbeteren van mondopening
- oefeningen voor kaak- en nekspieren
- training van slik- en kauwfunctie
- opbouw van belastbaarheid
Manuele technieken
- mobiliseren van kaak en nek
- behandeling van stijve spieren
- verbeteren van weefselglijbaarheid
Littekentherapie
- soepeler maken van littekenweefsel
- verminderen van verklevingen
Behandeling van lymfoedeem
- advies en oefeningen bij zwelling
- eventueel manuele lymfedrainage
Houding en ademhaling
- optimaliseren van houding
- verminderen van spanning in het hoofd-halsgebied
Voorlichting en begeleiding
U krijgt uitleg over uw klachten, advies voor thuis en begeleiding bij het opbouwen van dagelijkse activiteiten. De behandeling gebeurt altijd in overleg met u en – vaak – in samenwerking met andere zorgverleners zoals artsen, fysiotherapeuten, logopedisten en diëtisten, onder andere binnen het Oncologienetwerk Zwartewaterland.
Veelgestelde vragen over hoofd-halsoncologie
Ja, fysiotherapie is veilig wanneer deze wordt afgestemd op uw medische situatie. De therapeut houdt rekening met de behandeling die u heeft gehad.
In veel gevallen wel. Met gerichte oefeningen en begeleiding kan de beweeglijkheid van de kaak vaak verbeteren.
Ja, in samenwerking met bijvoorbeeld een logopedist kan fysiotherapie bijdragen aan het verbeteren van de slikfunctie.
Dit verschilt per persoon. Factoren zoals het type behandeling, conditie en de ernst van klachten spelen hierbij een rol.
Bij hoofd-halsoncologie heeft u vaak recht op een chronische indicatie. Hiervoor heeft u een verwijzing nodig van uw arts of specialist. Benader uw zorgverzekeraar voor meer informatie hierover.
Neem contact op voor begeleiding bij herstel
Herstellen na hoofd-halskanker vraagt tijd, aandacht en de juiste begeleiding. Blijf niet te lang rondlopen met klachten die uw dagelijks leven beïnvloeden. Een orofaciaal fysiotherapeut kan u helpen om stap voor stap weer vertrouwen te krijgen in uw lichaam en uw functioneren te verbeteren.
Neem gerust contact op voor meer informatie of het maken van een afspraak. We denken graag met u mee.